Cập nhật bức tranh kinh tế vĩ mô nửa cuối năm 2022

Chúng ta đang ở giai đoạn vĩ mô có nhiều bất ổn và chưa có tiền lệ …

  • Fed và các NHTW liên tục tăng lãi suất và hành động của NHNN Việt Nam

Cuộc họp tháng 7/2022, FED tăng lãi suất thêm 0.75% ở mức của đa số các dự đoán và dự kiến FED sẽ tiếp tục hành trình tăng lãi tới giữa năm sau, mục tiêu FED đưa ra 2022-2023 là tăng lên 3.4-3.8%.  

Gần đây NHNN cũng đã có những động thái nhằm đón đầu các tác động khi FED có thể tiếp tục tăng lãi suất. Điều đáng nói là, những hành động gần đây của NHNN khá linh hoạt, kể cả việc cho đấu thầu OMO lần đầu tiên, vì ko muốn trực tiếp ấn định nên NHNN đã cho đấu thầu để thị trường quyết định, việc để thị trường chủ động xác định mức lãi suất OMO là động thái chủ động của NHNN giúp lãi suất này được điều chỉnh lên mức hợp lý mà không gây nhiều xáo trộn lớn trên thị trường.

Do công cụ lãi suất sẽ tác động rất nhiều đến nền kinh tế và về dài hạn. Để giảm bớt áp lực điều hành nhằm ổn định tỷ giá thì NHNN ưu tiên sử dụng kênh OMO để có tác động trong ngắn hạn tốt hơn. Công cụ này phù hợp với thời điểm này khi nhu cầu thanh khoản của hệ thống đang thiếu nên đã sẵn sàng trả lãi suất 3,8% để vay OMO, nhưng tuần đầu tháng 8, sẽ có hơn 85 nghìn tỷ Tín phiếu đáo hạn, điều này sẽ giúp bớt căng thẳng thanh khoản của hệ thống, và có khả năng đến lúc đó lãi suất OMO có thể sẽ lại hạ nhiệt. Qua đây có thể thấy NHNN đã kết hợp các công cụ một cách linh hoạt và hiệu quả. 

Mặc dù NHNN đã rất nỗ lực chưa ghi nhận tăng lãi suất điều hành để hỗ trợ DN sau đại dịch, nhưng trong bối cảnh quốc tế, lãi suất đang tăng rất mạnh, có tới 196 lượt tăng lãi suất của các ngân hàng trung ương. Và USD lên giá mạnh, nên với mục tiêu ổn định tỷ giá và thị trường ngoại hối thì không thể giảm lãi suất, vì như vậy VND sẽ yếu đi, gây ra tình trạng găm giữ ngoại tệ. Do đó, NHNN phải điều tiết liều lượng hợp lý để kiểm soát tỷ giá nên việc thay đổi chính sách lãi suất là cần thiết, nhất là khi NHNN đã nâng tỷ giá bán USD để can thiệp tỷ giá trong năm nay. 

  • Lạm phát tăng cao và nhiều bất ổn và chưa có tiền lệ 

Tại cuộc thảo luận của Chính phủ về kinh tế vĩ mô tổ chức chiều 30/7, các chuyên gia trong và ngoài nước đều đánh giá tình hình thế giới đang biến động rất nhanh, phức tạp, khó lường, nhiều vấn đề chưa có tiền lệ, chưa dự báo được và tác động, ảnh hưởng sâu sắc trên nhiều phương diện đến kinh tế toàn cầu và từng quốc gia. 

Ví dụ như FED tăng lãi suất liên tục ở các kỳ họp gần đây, đồng USD lên giá rất mạnh, lạm phát xuất hiện trên quy mô toàn cầu, lạm phát ở Anh, Mỹ trước đây chỉ 1% – 2% thì nay đã đạt tới 8% – 9%… Bên cạnh những rủi ro về kinh tế thì chiến sự bùng phát ở Nga- Ukraina cũng đang thổi bùng nỗi lo xung đột địa chính trị giữa Đài Loan và Trung Quốc.  

Trong bối cảnh khó khăn như vậy, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng đã khẳng định rằng, điều quan trọng nhất là kiên định với mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, không được chủ quan với lạm phát. Và với hoạt động ngân hàng, có một mục tiêu quan trọng khác chính là đảm bảo an toàn cho hệ thống 

Bởi vì, kinh tế Việt Nam có độ mở lớn, quy mô còn khiêm tốn, tác động nhỏ bên ngoài cũng có thể ảnh hưởng lớn đến bên trong, trong khi khả năng chống chịu và sức cạnh tranh của nền kinh tế còn hạn chế. Sản xuất trong nước phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên vật liệu đầu vào, đặc biệt là khối doanh nghiệp trong nước luôn ở tình trạng nhập siêu. Vì vậy, để ổn định kinh tế vĩ mô, NHNN đang ưu tiên nhiệm vụ ổn định tỷ giá lên hàng đầu. 

  • Kỳ vọng động thái nới room của NHNN 

Vấn đề thứ ba mà Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cũng muốn nhấn mạnh trong việc điều hành tiền tệ là tăng trưởng tín dụng. Thời gian qua, khá nhiều ngân hàng, doanh nghiệp mong muốn được nới trần tăng trưởng tín dụng, nhưng quan điểm của NHNN vẫn khá thận trọng trong việc nới room, bởi vì NHNN cho rằng nếu nới trần tăng trưởng tín dụng thì nguy cơ có cuộc đua lãi suất như hồi 2010 – 2011; muốn ổn định tỷ giá thì phải ổn định tín dụng”. 

Tuy nhiên, thực tế hiện nay việc khóa room đang không hợp lý nên gây nên tình trạng xáo trộn trên TT tiền tệ. Khi các Ngân hàng đã cam kết giải ngân (mà đa phần đang giải ngân rồi) cho các dự án thì bắt buộc phải đồng hành cùng nếu không thì dự án bị chậm tiến độ/dừng hoạt động thì cả Bank và DN đều cùng chịu thiệt hại nặng nề. Do đó room tín dụng bị siết vô tình ảnh hưởng đến các DN hoạt động sx bình thường (không phát triển dự án).  

Còn với vấn đề khó khăn về nguồn vốn của thị trường bất động sản hiện nay – một hệ quả của việc không nới trần tăng trưởng tín dụng, bà Hồng cho rằng quan điểm của Ngân hàng Nhà nước là nguồn vốn cho bất động sản đến từ nhiều kênh, như FDI, chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp. Tín dụng chỉ là một kênh. Mặt khác, bản chất tín dụng của bất động sản là trung – dài hạn, trong khi huy động tiền gửi của ngân hàng lại là ngắn hạn. “Nếu giải quyết ách tắc dòng tiền cho bất động sản bằng việc nới trần tăng trưởng tín dụng thì chỉ giải quyết được trước mắt, còn trung – dài hạn hệ thống ngân hàng sẽ gặp rủi ro. Ngân hàng Nhà nước kiến nghị giải quyết bài toán dòng vốn cho bất động sản bằng kênh khác” 

Với quan điểm này của NHNN, nếu có thực hiện việc cấp hạn mức tín dụng cho các NHTM thì thời điểm sẽ rơi vào khoảng cuối Q3 – đầu Q4, về mức độ được cấp thêm hạn mức sẽ phụ thuộc vào chất lượng nguồn vốn và năng lực quản trị rủi ro của từng ngân hàng, trong đó – các ngân hàng quốc doanh (nhóm NH chính thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ lãi suất), các NH có sức khỏe tài chính tốt, NH nhận chuyển giao bắt buộc tổ chức tín dụng yếu kém – sẽ có cơ hội được chấp thuận cao hơn. Còn các NH có tỷ trọng cho vay bất động sản/ tổng dư nợ cao thì khả năng sẽ bị hạn chế về tăng trưởng tín dụng. 

Kết luận: Với bối cảnh vĩ mô và tình hình nền kinh tế của Việt Nam, Chính phủ quan trọng ổn định kinh tế vĩ mô hơn là hỗ trợ nền kinh tế thông qua các chính sách tiền tệ, chính vì vậy khó có thể kỳ vọng lạc quan. Tuy nhiên, các thông tin mới về nới room và sửa đổi nghị định 153 vẫn là những thông tin được đón chờ, khi mùa kết quả kinh doanh giúp giữ lửa thị trường cũng đang dần qua đi. Thị trường sẽ bước vào giai đoạn trống thông tin sau mùa công bố KQKD đi vào giai đoạn cuối, nên vận động của TTCK trong nước sẽ phụ thuộc khá nhiều vào biến động TTCK quốc tế.

Về PTKT: Trên đồ thị ngày của VNIndex, ghi nhận 1 phiên giao dịch tăng tích cực >2% và kèm khối lượng tăng mạnh vượt trung bình 20, đây là phiên tăng mạnh nhất trong vòng 1 tháng trở lại, chỉ số bứt phá trên ngưỡng MA50-1220 điểm giúp chỉ số củng cố xu hướng tăng trong ngắn hạn, điều này cho thấy kỳ vọng những gì tồi tệ nhất dường như đã qua đi, tháng 8 sẽ là tháng phục hồi tích cực của thị trường chứng khoán trong nước !